MINIMUM STANDAARDE EN KLASSIFIKASIE VAN PEKANNEUT KWEKERYBOME

Doel: Om minimum standaarde en klassifikasie daar te stel vir pekanneut kwekerybome, en om persone wat bome wil plant, in te lig waarna om op te let by die aankoop van kwekerybome.

Daar word in baie gevalle ervaar dat die oorlewing van jong bome in die eerste jaar na uitplant swak is. Swak bestuur speel die grootste rol, maar swak kwaliteit bome kan ook ‘n oorsaak wees. Omdat pekanneute so ‘n langtermyn belegging is, is dit noodsaaklik om die beste kwaliteit bome te verkry wat in die mark beskikbaar is. Riglyne vir voornemende kopers is vervolgens opgestel.

Daar moet onderskei word tussen dormante oopwortel bome wat in Julie en Augustus uitgeplant word en houerbome. Die twee tipes word afsonderlik bespreek met elkeen se voor- en nadele.

Meer as 95% van Pekanneutbome wat kommersieël gekweek word in Suid Afrika is oopwortelbome. Houerbome word hoofsaaklik vir die tuinmark of vir inboetbome gebruik, aangesien hul heel jaar oorgeplant kan word.

Vir oopwortelbome is daar wel ‘n klassifikasie volgens grote. Daar is ook algemene standaarde vasgestel wat op alle kwekerybome van toepassing is. Vir houerbome is daar slegs minimum standaarde vasgestel en sal daar geen klassifikasie volgens grote wees nie.

1. Oopwortelbome

Voordele van Oopwortelbome

  • Die prys van oopwortelbome is gewoonlik laer as die van houerbome van vergelykbare grootte, omdat die kweekproses goedkoper is.
  • Wortelstelsels kan behoorlik voor plant geïnspekteer word, omdat al die wortels sigbaar is.
  • Oopwortelbome is gemiddeld groter as houerbome.
  • Vervoer is aansienlik makliker en goedkoper. Tussen 20 en 100 keer soveel oopwortelbome kan op ‘n voertuig gelaai word as wat daar houerbome gelaai kan word.
  • Oopwortelbome is makliker verkrygbaar. Angesien daar jaarliks soveel meer oopwortelbome gekweek word, is hulle meer geskik vir grootskaalse kommersiële aanplantings.
  • Meganiese uithaal is moontlik, en ook verkieslik, veral vir kwekerye met groot hoeveelhede bome.
  • Oopwortelbome se wortels word alles behou in die plantproses terwyl die draaiwortel by sakbome afgeknip moet word.
pecan

Wortelstelsel van pekanneut kwekerybome

Die belangrikste faktor om die kwaliteit en oorlewingsvermoë van kwekerybome te bepaal, is die wortelstelsel en die verhouding van wortel tot stam. Op ‘n massa tot massa basis bereken, behoort die verhouding van die wortelstelsel tot die van die bostam minstens     2 : 1 te wees, nadat beide die stam en wortel afgesny is vir uitplant.

Meervoudig penwortelstelsel

‘n Meervoudige penwortel is nie ondergeskik aan ‘n enkel penwortel nie en kan selfs die oorlewing van die boom verbeter. Die plantgat moet net groot genoeg wees om die wortel te akkommodeer.

Sywortels

Sywortels verhoog die boom se vermoë om vinnig te vestig. As min of geen syworte!s voorkom, moet die oopwortelboom sy reserwes gebruik om sywortels te vorm voordat die boom bogronds behoorlik kan groei. Haarwortels is nie belanrik nie, dit word in elk geval deurlopend gevorm.

Onaanvaarbare afwykings van wortelstelsels

  • Te kort afgesny
    Die penwortel behoort minstens 500 mm lank te wees en mag nie te kort afgesny word nie. Die reserwes van pekanbome word in die penwortel gestoor en sodra dit te kort afgesny word, het so ‘n boom na uitplant nie genoeg reserwes om bevredigend te groei nie. Dit kan selfs die oorsaak van vrektes wees.
  • Beskadigde penwortel
    As die penwortel met die uithaalproses ernstig beskadig word, benadeel dit die effektiwiteit van die wortel en dit laat ruimte vir patogene om die wortel binne te dring. Indien die wortel tydens uitplant korter gesny moet word, is dit belangrik om ‘n skerp snoeiskêr of mes te gebruik en dit nie met ‘n stomp voorwerp soos ‘n graaf af te steek nie.
  • Gedraaide wortels (Draainek)
    Dit is waar wortels in ‘n sirkel groei of ernstig gedraai is. Dit kan boomprestasie in latere jare ernstig benadeel. Sapvloei kan verminder of selfs gestop word en in ernstige gevalle kan die boom selfs vrek.
  • Aalwurmskade
    Enige afwyking aan die wortelstelsel soos knoppies wat dui op aalwurmbesmetting, is nie geskik vir uitplant in die boord nie. Dit is nootsaaklik om besmetting van nuwe boorde te voorkom.

Grootte klassifikasie van oopwortelbome

Dit is beter om oopwortelbome volgens stamdikte eerder as lengte te klassifiseer, omdat lengte van bome tussen produksiegebiede verskil. Daar word aanbeveel dat bome teruggesny word, vir beter oorlewing, wat lengte ‘n swak maatstaaf vir klassifikasie van grootte maak.

Klassifikasie word gedoen volgens stamdikte gemeet 20 mm bokant die ent. Die oorspronklike entstokkie (by skuinsent, basent of 4-flap) kan nie gemeet word nie, slegs nuwe groei uit die entstokkie moet gemeet word.

Grootte klassifikasie Dikte van nuwe groei (mm) Minimum wortellengte (mm)
Klein                 (Small)     6 tot  8 500
Medium           (Medium)  >8 tot 15 600
Groot               (Large)  >15 tot 22 700
Ekstra Groot  (Extra Large)  >22 tot 30 800
Oorgroot         (Over Size)  >  30                         1000

Klein en Oorgroot

Die verkoop van klein (small) en oorgroot (over size) bome moet slegs met spesifieke   ooreengekoms tussen koper en kweker verkoop word. Beide klein en oorgroot bome het    spesiale aandag nodig om suksesvol oorgeplant te word.

Bome met ‘n stamdikte van minder as 6mm (20mm bokant die ent op die nuwe groei) word beskou as onbemarkbaar.

Bome dikker as 30mm, moet met ‘n wortel langer as 1m uitgehaal word. So ‘n groot boom is moeilik om uit te plant, omdat die plantgat so groot moet wees. Die bome is ook moeilik om te verpak en om die wortels suksesvol klam te hou. Dit word aanbeveel dat sulke dik bome net met spesifieke ooreenkoms tussen koper en kweker verkoop word.

Dit word verder aanbeveel dat kwekers wat nie die groottes appart verkoop nie, wel ‘n minimum aanduiding sal gee van die verhouding tussen klein en medium tot groot en ekstra groot bome in elke bestelling.

Saailinge

Saailinge word glad nie aanbeveel vir kommersieële aanplantings nie. Indien hulle wel verkoop word moet daar gespesifiseer word dat die bome nog in die veld geënt of geokkuleer moet word. Ongeënte saailinge is nie geskik is vir kommersieële produksie nie.

Saailinge het geen kleurkode nie.

2. Minimum standaarde vir alle pekanneut kwekerybome

  • Minimum stamdikte van 6 mm gemeet 20 mm bokant die ent op die nuwe groei.
  • Wortellengte ‘n minimum van 500 mm lank, en langer vir dikker bome.
  • ‘n Wortel / stam verhouding van 2:1 op ‘n massa basis bereken, indien die stam vier ogies bokant die entlas afgesny sou word, moet haalbaar wees.
  • Wortels mag nie so gedraai of geknoop wees dat dit sapvloei belemmer nie.
  • Die entlas moet nie hoër as 1000 mm vanaf die grondoppervlakte wees nie.
  • Entstrokies moet verwyder wees en kwekerybome mag onder geen omstandighede op die entlas gewurg wees nie. Die wind kan sulke bome op die wurgmerk afbreek.
  • Die entlas moet behoorlik en stewig aangegroei wees. Dit is veral belangrik op klein bome.
  • Standaard kleurkodes moet duidelik met PVA verf op elke boom gemerk wees. Sien nuutste kodes op SAPPA webwerf.
  • Om die korrekte planthoogte in die boord te vergemaklik moet ‘n dun wit ring op die wortelkroon geverf word.
  • Kultivar egtheid is van groot belang sodat verkeerde kultivars nie versprei kan word nie en dat die koper kry waarvoor hy betaal het.
  • Bome moet ooglopend vry wees van peste en plae soos aalwurm, plantluis en dopluis.
  • Die verpakkingsmateriaal van bome moet die hele wortelstelsel behoorlik bedek en klam hou. Die kroon van die wortel mag nie by die sak uitsteek nie. Saagsels en/of kunsmatige vogvrystellers kan gebruik word. Bome wat te nat of te warm gestoor word gaan voortydig uitloop.
  • Houerbome se houers moet ten minste 500 mm lank wees.
  • Houer deursnee moet ten minste 150 mm maar verkieslik 200 mm wees.
  • Houerbome moet reeds goed gevestig wees met voldoende sywortelontwikkeling. Pas oorgeplante bome behoort nie verkoop te word nie.
  • Houerbome se wortelkroon of nek van die boom (waar wortel en stam bymekaar kom) moet onder die groeimedium wees om te verseker dat die son nie die boom doodbrand na uitplant nie.
  • Houerbome se bogrondse groei moet ten minste 500 mm wees.

3. Houerbome (Sakbome)

Voordele van houerbome

  • Beter oorlewing na uitplant.
  • b) Die uitplantproses van houerbome is nie so tydsgebonde soos die van oopwortelbome nie. Houerbome kan reg deur die jaar uitgeplant word.
  • c) Steuring van wortels is minimaal, op voorwaarde dat die sak lank genoeg is dat penwortel sonder effek bo die onderste draai afgesny kan word.
  • d) lndien haarwortels behoue gebly het, kan onmiddelik met bemesting begin word.
  • e) Die uitdroging van die wortels tydens vervoer is minimaal.

Nadele van houerbome

  • Vervoer van houerbome is duur, aangesien min bome per volume vervoer kan word. Die gewig van houerbome is ook baie hoër as die van oopwortelbome.
  • Bome in kort sakke vorm ernstige draaiwortels en is nie geskik vir kommersieële aanplantings nie. Indien die houer nie ten minste 500mm lank is nie, moet die penwortel te kort afgesny word.
  • Houerbome is baie duur en arbeidsintensief om te kweek en is daarom ook heelwat duurder om aan te koop.
  • Slegs klein hoeveelhede houerbome is kommersieël beskikbaar.